Het zou wel eens kunnen dat niet-Duitstaligen i.p.v. HET LUKT ONS WEL /WIR SCHAFFEN DAS gebruiken.
Die drie Duitse woorden die de Duitse bondskanselier (in het Duits heeft men het woord BundeskanzlerIN) vandaag TIEN jaar geleden uitsprak.
Het ging over het opvangen van buitenlandse vluchtelingen, die een plek in Duitsland wilden. Nadat ze een opvangcentrum had bezocht zei ze: “Wir haben so vieles geschafft. Wir schaffen das.” (Wij hebben zo veel klaargespeeld. Ons lukt dit ook wel) Nous y arriverons…’We’ll make it.
Professor Herbert Brückner van de Berlijnse Humboldt-universiteit stond er zelf ook van te kijken. Bij het instituut voor arbeidsmarktonderzoek leidt hij het team dat werkt op migratie, integratie en internationaal arbeidsmarktonderzoek. Ter gelegenheid van de TIENDE VEREJAARDAG van toenmalig bondskanselier Angela Merkels beroemde uitspraak “Wir schaffen das”, wilde hij weten hoe de vluchtelingen die toen, in 2015, naar Duitsland kwamen, het ervan af gebracht hebben.
Het waren er bijna een miljoen. Duitsland was met voorsprong de aantrekkelijkste bestemming voor vluchtelingen en is dat nog steeds. Van dat net geen miljoen blijkt 64 procent intussen te werken, dat is maar zes procentpunt minder dan het Duitse gemiddelde van 70 procent. Als wordt ingezoomd op de mannelijke vluchtelingen alleen, doen die het met een werkzaamheidsgraad van 76 procent zelfs beter dan de Duitsers zelf, waar het mannelijke gemiddelde op 72 procent ligt. “Ik vermoedde in 2015 dat we op zo’n 50 procent zouden uitkomen”, zei Brückner deze week in Die Zeit, na de presentatie van de cijfers. “Op het vlak van arbeidsmarkt hebben we dus meer geschafft dan ik destijds verwacht had.”
Aber … Er komen ook pijnpunten naar voren uit Brückners studie. Want waar de mannen vooroplopen, blijven de vrouwen achter. Ver achter. Slechts 35 procent van hen heeft werk. Daarbij spelen tal van factoren. Zoals de lagere opleidingsgraad van veel gevluchte vrouwen, beperkte talenkennis, en het feit dat ze vaak pas later dan de mannen deelnemen aan integratiecursussen. Maar vooral het gebrek aan kinderopvangmogelijkheden speelt in hun nadeel. Bij gevluchte vrouwen zonder kinderen ligt het aandeel werkenden op 54 procent. Nog een probleem is dat veel vluchtelingen blijven hangen in de slechtst betaalde banen. In bijna de helft van de gevallen gaat het om jobs waar helemaal geen opleiding of diploma voor nodig is.
Maar lang niet alles is gelopen zoals het hoort en op veel plaatsen kraakt het systeem. Voor elk voorbeeld van dingen die goed lopen is er een tegenvoorbeeld en omgekeerd. Neem de opvang van de mensen zelf. Over de financiering wordt steen en been geklaagd door steden en deelstaten. De verschillen in kwaliteit zijn ook groot. Tegenover de barre omstandigheden in de enorme tenten op de oude luchthaven Tegel in Berlijn, waar nog altijd meer dan tweeduizend mensen, vooral Oekraïners, samen worden opgevangen in grote ruimtes met stapelbedden, staan voorbeelden uit andere steden waar men wel geschiktere onderkomens vindt en volop aan de integratie trekt en sleurt.
In tien jaar tijd heeft Duitsland grote politieke veranderingen ondergaan. Voor het extreemrechtse AfD was Merkels uitspraak een godsgeschenk. De partij laat geen kans onbenut om “wir schaffen das nicht” te zeggen. Ze tapt ook in op het gevoel van onveiligheid. Het begon te kantelen na de nieuwjaarsnacht in Keulen, tien jaar geleden, toen tal van vrouwen betast werden. En dan waren er de aanslagen en dodelijke steekpartijen waarbij asielzoekers het mes vasthielden. De criminaliteitscijfers verbloemen niets. Van alle geweldsdelicten die de politie in 2024 noteerde, is de verdachte in 43 procent van de gevallen niet Duits. En dat terwijl buitenlanders slechts 15 procent van de totale bevolking uitmaken. Bij elk nieuw incident draaien de sociale media van AfD overuren.
