Robrecht III van Béthune, zoon van graaf van Vlaanderen Gwijde van Dampierre en van Mathilde van Béthune, werd ook graaf van Vlaanderen. In de verslagen van de Ronde van Frankrijk 2025 las ik dat die wielerwedstrijd tweemaal door Béthune, in Frans-Vlaanderen, reed. H. Conscience idealiseerde hem tot de Leeuw van Vlaanderen.

723 jaar geleden vond op de Groeningekouter (Kortrijk) de Slag der Gulden Sporen plaats. Vlamingen (o.a. uit Brugge, het Brugse Vrije, Ieper, Gent, Aalst, uit het Graafschap Vlaanderen dus, weinig uit Brabant, wel strijders uit Namen …) vochten er tegen een Frans leger, dat de strijd verloor.

11 juli 1302

Deze gebeurtenissen werden vanaf 1315 uitvoerig beschreven in ongeveer 1200 verzen in het Middelnederlands door de Brabantse geestelijke Lodewijk van Velthem  in het vierde boek van het vijfde deel van het boek Spieghel Historiael, een groots werk van Maerlant, die in 1302 net gestorven was.

Uit H. Consciences DE LEEUW VAN VLAANDEREN

Na een kort gevecht, in hetwelk vele Vlamingen sneuvelden, greep Robert d’Artois den grooten Standaerd van Vlaenderen by het doek en scheurde een stuk met den voorsten klaeuw van den Leeuw er af⁽¹⁾. Een razend gehuil klom uit de omstaende vlaemsche scharen.

‘Slaet dood! Slaet dood!’ was de algemeene schreeuw.

De Seneskael poogde den standaerd uit de handen van Segher Lonke te rukken, maer Broeder Willem, zyn zweerd weg werpende, sprong tegen het peerd van Mynheer d’Artois op, en sloeg zyne twee armen om den hals van den Veldheer; dan zyne voeten tegen den zadel drukkende, trok hy met zoo veel kracht aen het hoofd van Robert dat deze uit den zadel geraekte, – zy rolden beide op den grond. De beenhouwers waren ondertusschen toegeloopen, en Jan Breydel die den hoon aen den standaerd van Vlaenderen geschied, wreken wilde, hakte met eenen houw den arm van Robert af. De ongelukkige Seneskael, zich by den dood ziende, vroeg of er geen edelman was aen wie hy zyne wa

Het heir der Vlamingen had op den Groeningkouter stand genomen. Achter hen, ten noorden, liep de Leye, eene breede rivier, die allen aenval langs dien kant onmogelyk maekte: vóór de slagorde vloeide de Groeningerbeek

Robrecht van Bethune, in Vlaenderen gekomen, werd met buitengewoone plecht als Graef ingehuld. – Hy leefde nog zeventien jaer, hield de eer en den roem van Vlaenderen staende, en ontsliep in den Heer den 18 September 1322.

…………………………

Gy Vlaming, die dit boek gelezen hebt, overweeg, by de roemryke daden welke hetzelve bevat, wat Vlaenderen eertyds was – wat het nu is – en nog meer wat het worden zal indien gy de heilige voorbeelden uwer Vaderen vergeet!

Dit leest men in de CANON VAN VLAANDEREN:

Uit oude kronieken en een dosis fantasie brouwde Conscience in 1838 een roman over de spanningen tussen Frankrijk en het graafschap Vlaanderen in de vroege 14e eeuw. We maken kennis met Gwijde van Dampierre, de wijze graaf, en zijn zoon Robrecht van Béthune, bijgenaamd de ‘Leeuw van Vlaanderen’. Even onvergetelijk zijn Pieter de Coninck en Jan Breydel die Conscience aan het hoofd plaatst van de Brugse ambachtsgilden. Zij aan zij met de Leeuw van Vlaanderen verslaan deze volksmenners op 11 juli 1302 het Franse leger. De bloedige veldslag bij Kortrijk staat dankzij de roman bekend als de Guldensporenslag.

Conscience nam geregeld een loopje met de historische feiten. Hij wilde zijn publiek niet alleen vermaken, maar ook een Vlaams zelfbewustzijn bijbrengen. Zijn opzet slaagde: De Leeuw van Vlaenderen veroverde vele lezersharten en legde de basis voor de Vlaamse nationale symboliek.

Dat Conscience in Blankenberge met een straat – al in 1899 – en met een monument – in 1912, honderd jaar na zijn geboorte – werd vereerd, had te maken met bewondering in Blankenberge voor hem – er was sedert 1873 een Conscience-Taalgenootschap (waaruit volgens sommigen de toneelvereniging ONDER ONS is ontstaan, die groeide uit de schoot van de verenging BONDEN DER OUD LEERLINGEN VAN DE LAGERE –EN MIDDELBARE SCHOLEN) en hij verbleef er enkele zomers, zelfs een keer twee maanden.

Aan de overkant van de markt stOND (waar is het nu???)het monument van Conscience. Hij was Antwerpenaar. Zijn vader was Fransman. Hij schreef romantische verhalen en romans. Vele zijn historisch, andere zijn plattelandsverhalen (Kempens). Hij was 18 toen België onafhankelijk werd. In 1838 verscheen zijn historische roman DE LEEUW VAN VLAANDEREN. Het is het gekleurde verhaal van de Guldensporenslag van 1302. Die roman is toch wel heel belangrijk geweest. Hij is een voorbeeld van literatuur als cultureel geheugen’ Conscience had zich voor en tijdens het schrijven wel zeer goed laten informeren over de historische feiten, o.a. door Octave Delepierre, een Fransman die in Gent rechten had gestudeerd en in Brugge archivaris was geworden. Conscience heeft zeer veel invloed op de Vlaamse Beweging gehad, maar was wel een ‘goede’ Belg en opteerde op latere leeftijd voor Algemeen Nederlands, eerder dan voor een particularistische houding.

Vier jaar geleden verscheen een lijvige biografie van Conscience (Johan Vanhecke)

Robert Boterberge, die tal van boeken en artikels over Blankenberge (en omgeving) schreef, publiceerde IN 1963  ook HENDRIK CONSCIENCE EN BLANKENBERGE, waarin hij het heeft over diens voorkeur voor de badstad.

Zijn dochter Maria schrijft: “Ten jare 1868 vereischte de wankelbare gezondheid mijner goede moeder eene verandering van lucht. Mijn vader koos tot verblijfplaats Blankenberghe…”

Zelf schrijft Conscience die in 1875 in Blankenberge verblijft: ”Nu koester ik de hoop dat de zeelucht en de baden, zoo aanhoudend genoten, mij geheel of gedeeltelijk van mijne zenuwziekte zullen verlossen.”

In 1879 schrijft hij in een brief uit Biarritz: “Het is een badplaats aan zee, maar zij is het tiende paart van Blankenberge niet waard”!