Magali Hawkins is licentiaat geschiedenis. Zij is oud-leerlinge 2001. Zij is de jongere zus van Julie Hawkins, medewerkster leerlingen secretariaat (oud-lle 1997), van Michael (oud-ll. 1995) en van Tom (oud-ll.1998)

Zij schrijft deze interessante tekst over het thema KOLONIALISME in haar les en over STANDBEELDEN…VAN  LEOPOLD II EN LIPPENS EN DEBRUYNE

Het thema kolonialisme is voor mij onontbeerlijk in de les geschiedenis. In het vijfde middelbaar zowel in tso als aso komt dit uitgebreid aan bod. Het is een onderwerp waar ik graag, en lang, bij blijf stilstaan. Ik start mijn lessen vanuit dezelfde probleemstelling als die vandaag over de hele wereld wordt besproken… “Wat moeten we hiermee doen?” bij het standbeeld van Lippens en Debruyne op onze dijk. “Moet ik van mijn sokkel?” bij het beeld van koning Leopold II op de Oostendse dijk.

Het is volgens mij belangrijk voor leerlingen om te zien dat de geschiedenis onze actuele keuzes beïnvloedt. De meesten onder ons gaan standbeelden gewoon voorbij, zeker die in eigen stad. Veel leerlingen herkennen de beelden ook niet direct, weten niet wie of wat en al helemaal niet waarvoor die standbeelden daar staan. De eerste opmerking is vaak, “goh ze staan daar al lang…”

Om een mening te kunnen hebben over deze beelden neem ik mijn leerlingen mee doorheen ‘onze’ koloniale geschiedenis. Vertrekkend van de reizen van Stanley eind 19^e eeuw over de onderdrukking tijdens Leopolds, en Belgisch, Congo tot het neokolonialisme en de ongelijke handelsrelaties van vandaag.

Op het einde van de lessenreeks vraag ik aan de leerlingen opnieuw hun mening over de standbeelden en een advies voor de invulling van onze collectieve ruimte. De meningen liggen vaak uiteen. Ze vragen me wat ik er zelf van vind. Meestal beantwoord ik hun vraag niet… Vandaag wil ik dit hier wel eens doen.

De stijgende kritiek op de vele beelden die onze koloniale periode herdenken, laat mij dus niet onbewogen. Een uitgebreid maatschappelijk debat hierover is noodzakelijk. Al tientallen jaren worstelen we in België met ons koloniaal verleden. De herstructurering  van het Museum in Tervuren, het Lumumba-plein in Brussel, maar ook hier in Blankenberge. Er kwam reeds een advies van een aantal deskundigen, onder wie onze directeur, om het standbeeld voor Lippens en Debruyne te ‘contextualiseren’. Denk ook aan de opvoeringen van Chokri Ben Chikha bij het standbeeld.

De recente protesten tonen dat ondanks al deze pogingen de discussie nog niet voorbij is.

Hebben we deze standbeelden nodig? Velen vinden ze volledig ongepast, waarom moeten we ze dan houden? Ze maken deel uit van onze traditie… flauw excuus als dit de evolutie in ons denken tegenhoudt. Ze herinneren aan onze geschiedenis? Dat kan volgens mij op een veel zinvollere en efficiëntere manier. Een standbeeld leert ons niets over de geschiedenis als er geen of foute context wordt gegeven. ‘verheven heldendood voor de beschaving’ staat er bij Lippens en Debruyne… dat is een loopje nemen met de geschiedenis.

Grondig stilstaan bij de invulling van onze publieke ruimte is als samenleving nuttig. Je kan deze verbindend maken of aanstootgevend houden. Ik hoorde dat moraalfilosoof Patrick Loobuyck pleit voor een aantal criteria om te toetsen wat we kunnen houden. Zoals ‘de afstand in tijd’, ‘de belangrijkste verwezenlijking van personen’, ‘hoe we het ons anders kunnen herinneren’, … dit ontdoet het debat wat van zijn geladenheid en maakt het zinvol. Oplaaiende emoties en een fysieke ‘beeldenstorm’ zorgden gelukkig voor een heropening van dit debat. Het zet ons aan het denken over onze rol in de geschiedenis en vooral aan onze moed om er eerlijk mee om te gaan.

Voor mij mogen ze gerust verdwijnen, mijn leerlingen zullen er niet minder geschiedenis door kennen.