Nadat Sonja Bilé, dochter van Elie Bilé, Blankenbergenaar en journalist, later hoofdredacteur van het Brugsch Handelsblad, auteur van enkele boeken over Blankenberge, in 2008 documenten op de zolder van het ouderlijke huis had ontdekt, begon haar zoektocht naar de geschiedenis van haar familie, een joodse, sefardische (van Spaans-Portugese origine) die in de 15de eeuw naar Smyra = Izmir in Turkije was uitgeweken en waarvan leden begin 20 ste eeuw naar Europa kwamen, o.a. haar grootvader Leon en zijn broer Raphaël. In 1911 komt hij in België aan, in Brussel. Later verhuist hij naar Antwerpen en gaat in de Joodse wijk wonen. 
Maar dan komt de Tweede Wereldoorlog. Raphaël wordt in Noord-Frankrijk tewerkgesteld, maar keert terug. In 1943 wordt hij opgepakt en opgesloten in de Dossin-kazerne in Mechelen. Op 13 dec. 1943 wordt hij gedeporteerd naar Buchenwald, (een transport waaraan in Dossin niet veel aandacht wordt geschonken) zijn vrouw naar Ravensbrück. Hij komt in 1945 terecht in het werkkamp Wille in het dorp Rehmsdorf (in Sachsen-Anhalt, tot 1990 DDR. Een verschrikkelijk leven leiden ze daar: de meesten werden na vier weken doodziek. Op 12 maart komt hij in het concentratiekamp Bergen-Belsen aan, dat een maand later wordt bevrijd. Volgens de archiefdiensten is hij waarschijnlijk begraven in een massagraf daar.
Sonja Bilé heeft dit alles in de voorbije jaren uitgeplozen. Ze heeft in Rehmsdorf Lothar Czoßek – Duitser – leren kennen die als jongetje de terreur van de nazi’s in zijn dorp heeft meegemaakt , die zijn leven nadien heeft gewijd aan het opzoeken, archiveren en herdenken van de geschiedenis van dit ‘slavenkamp’ en zijn slachtoffers.
Zonder steun, op eigen houtje heeft hij dit gedaan. O.a. dankzij Sonja Bilé is zijn werk bekend geworden en werd de man ervoor geëerd (en krijgt hij nu financiële steun). Sonja Bilé en haar man, oud-leerling en oud-leraar Hans Vansteenkiste waren erbij in het Berlijnse Abgeordnetenhaus (parlement van de deelstaat Berlijn), toen Lothar Czoßek daar de prestigieuze OBERMAYER AWARD kreeg. ( een prestigieuze Joodse beloning voor Duitse burgers die bijzondere inspanningen hebben geleverd om de Joodse geschiedenis en cultuur in hun steden en dorpen te behouden)
Zie o.a. ook : http://www.mz-web.de/zeitz/burgenlandkreis-sonja-bil–stoesst-auf-das-geheimnis-ihrer-familie,20641144,17663386.html
Binnenkort meer over Sonja Bilés grootvader Leon Bilé
