Deze heilige wordt iconografisch voorgesteld als bisschop met drie gouden ballen op een boek. De ballen wijzen op het geld dat hij door een vaderlijk raam geworpen zou hebben om het de dochters van een verarmde edelman mogelijk te maken toch eerzaam te trouwen. (Later hield men de bollen voor broden). Op schilderijen en andere kunstvoorwerpen ziet men Nicolaas ook met een kuip met drie kinderen, die door een gewetenloze waard gedood en in stukken gesneden en gepekeld waren en die Nicolaas ten leven opwekte. Een variant van dit verhaal : Nicolaas redde drie ten onrechte ter dood veroordeelde schipbreukelingen. (Kerken in de buurt van een rivier of een zee hebben dan ook vaak Nicolaas als patroon)

Voor zowel Sinterklaas als Zwarte Piet bestaan er tal van verklaringen en vooral voor Zwarte Piet tal van standpunten. Een objectieve voorstelling vindt men in het vorige Sinterklaasartikel.