15 DECEMBER: ZESDE EXAMENDAG IN 1STE GR., MAERL.-ATH.: o.a. NEDERLANDS. EEN TAALFILOSOFIETJE OVER WERKEN EN DOORWROCHT

Ik liep vanochtend binnen op het examen Nederlands 1ste graad. Ik hoorde de lerares uitleggen wat hoofdtijden zijn. Ze gaf voorbeelden, o.a. WERKEN, WERK, WERKTE, GEWERKT. En ik dacht aan mijn vader, die in zijn Jabbeekse dialect altijd zei dat hij nog “in Frankrijk gewrocht had”. WERKEN, nu een zwak en o zo regelmatig werkwoord, was ooit onregelmatig: WROCHT, GEWROCHT. Ik dacht meteen ook aan de gewrochten van kunstenaars, de werkstukken en hoe doorwrocht ze waren.

Eind 19de eeuw schreef de Nederlandse dichter Nicolaas Beets

Gelijk men zegt: Ik zoek, ik zocht,

Ik breng, ik brocht,

Zoo zei men ook: Ik werk, ik wrocht,

Zoolang het volk zijn taal verstond.

Thans hoor ik, uit geleerden mond:

Ik wrocht, ik wrochtte, heb gewrocht….

Nu ja!  een wangedrocht!

Wrochten is zo goed als verdwenen uit het Nederlands, maar doorwrocht (‘grondig, goed doordacht’) kom je hier en daar nog weleens tegen.