Lopend door de examenzaal waar een leraar en drie leraressen Frans hun leerlingen grammaticale, vocabularische en literaire vragen lieten oplossen dacht ik aan de Franse GWP-stad Avignon, waarover ik net een tekst uit 1925 van de Joodse schrijver Joseph Roth had gelezen (net verschenen in IN HET LAND VAN DE EEUWIGE ZOMER: J. ROTH):

“Avignon is de witste stad ter wereld. Ze heeft geen bos nodig. Ze is een stenen tuin vol stenen bloemen…haan steen is grenzeloos dramatisch, zoals al het onmetelijke….

Als ik paus was, ik zou in Avignon willen wonen. Ik zou ervan genieten te zien wat dit Europees katholicisme heeft voortgebracht, wat een fantastische rassenvermenging, wat een kleurrijke mix van verschillende levenssappen, en hoe ondanks die vermenging geen saaie boel is ontstaan. Elke persoon heeft vijf rassen in zijn bloed, oude en nieuwe, en elk individu is een wereld van vijf continenten. Alle mensen begrijpen elkaar…

Zal de wereld er ooit zo uitzien als Avignon? Hoe dom is de angst van bepaalde staten, zelfs als ze Europees gezind zijn, dat de ‘eigen aard’ verloren zou gaan en dat de kleurrijke mensheid één grijze soep zou worden! Maar mensen zijn geen kleuren, en de wereld is geen schilderspalet! Hoe meer vermenging, hoe sterker de eigen aard! Ik zal deze prachtige wereld niet meer meemaken, waarin iedere mens het geheel in zich draagt, maar ik voel deze toekomst nu al, als ik op de Place de l’Horloge in Avignon zit en alle rassen van de wereld zie verschijnen in het gezicht van een agent, een bedelaar of een kelner. Dan bereiken we het hoogste stadium van de ‘humanité’. En ‘humanité is de cultuur van de Provence, waarvan de grote dichter Mistral ooit verbaasd antwoordde op de vraag welke rassen in dit deel van zijn land wonen: ’Rassen? Maar er is maar één zon!

























