OUD-LEERLING (2003) TIM RAATS, DOCTOR IN DE MEDIA- EN COMMUNICATIESTUDIE, IS MEDE-AUTEUR VAN HET BOEK ‘EEN VRT VOOR MORGEN OF MORGEN GEEN VRT MEER’. DS INTERVIEWDE HEM OP 18 MEI

Het boek EEN VRT VOOR MORGEN OF MORGEN GEEN VRT MEER brengt een aantal studies samen over heden en toekomst van de VRT.

In het interview in DS met Dominique Deckmyn zegt T. Raats o.a. “Als de openbare omroepen het goed spelen, wordt hun relevantie groter dan vandaag. Steeds meer online video wordt betalend en de betrouwbaarheid van informatie wordt steeds meoilijker te checken. Google brengt bijvoorbeeld alles samen, maar Google staat niet in onze samenleving. Netflix maakt heel goede content, maar hoeveel lokale programma’s gaan zij maken? Openbare omroepen zitten nu op een kruispunt waar ze kunnen kiezen om een gids te zijn, een autoriteit te zijn, de samenleving te verbinden”…

Tim Raats was op school in oktober 2014 op een lesmarathon met oud-leerlingen doctor of doctorandus, sprekend over MEDIA-EN COMMUNICATIESTUDIES – EEN DIGITALE TOEKOMST VOOR DE VRT?

Tim Raats is docent Politieke Economie van de Creatieve en Culturele Industrieën aan de Vrije Universiteit Brussel en senior onderzoeker bij iMinds-SMIT (Vrije Universiteit Brussel). Hij behaalde in 2014 een doctoraat in de media- en communicatiestudies met een proefschrift over de rol en positie van de publieke omroep in een netwerksamenleving, met een specifieke focus op de analyse van partnershipstrategieën van publieke omroepen. Zijn onderzoeksinteresses bevinden zich op het kruisvlak tussen audiovisueel beleid en omroepmanagement. Tim specialiseert zich in publieke omroepthematiek, partnerships en de financiering en ondersteuning van tv-fictie in kleine landen. Hij coördineerde onderzoek naar de onpartijdigheid van de VRT, een benchmarkstudie en stakeholderbevraging uitgevoerd in opdracht van de Minister voor Media en Sectorraad Media,  een analyse van financiering van tv-fictie in Vlaanderen (i.o.v. Kabinet Media), en een behoeftenanalyse van talentmanagement in de audiovisuele sector (i.o.v. Kabinet Media). Zijn wetenschappelijke bijdragen werden gepubliceerd in internationale tijdschriften en verzamelwerken. 

HET INTERVIEW IN DE STANDAARD VAN 18/05/2016:

Academici bekijken de toekomst van de openbare omroep

‘De VRT mag niet bang zijn’

18 mei 2016 om 03:00 uur | Dominique Deckmyn

‘Er wordt meer dan ooit verwacht van de VRT, met steeds minder middelen’, zegt Tim Raats. Een nieuw boek kijkt naar de uitdagingen waar de publieke omroep voor staat.

Onder de titel Een VRT voor morgen of morgen geen VRT meer? brengen Tim Raats (VUB en iMinds-SMIT), Hilde Van den Bulck (UA) en Leen d’Haenens (KUL) een aantal studies samen over heden en toekomst van de openbare omroep. ‘Minister Gatz heeft steeds gezegd dat er keuzes gemaakt moeten worden’, zegt Tim Raats. ‘Maar welke keuzes dat dan geworden zijn, is niet zo duidelijk. De VRT moet immers nog altijd heel veel doen voor veel verschillende publieken en moet veel investeren in de productiesector en in de cultuursector. Kan dat als je zoveel moet besparen?’

Hebben openbare omroepen nog een toekomst?

Tim Raats: ‘Als ze het goed ­spelen, wordt hun relevantie groter dan vandaag. Steeds meer online video wordt betalend en de betrouwbaarheid van informatie wordt steeds moeilijker te checken. Google brengt bijvoorbeeld alles samen, maar Google staat niet in onze samenleving. Netflix maakt heel goede content, maar hoeveel lokale programma’s gaan zij maken? Openbare omroepen zitten nu op een kruispunt waar ze kunnen kiezen om een gids te zijn, een ­autoriteit te zijn, de samen­leving te verbinden.’

Wat is er nodig om die rol te kunnen spelen?

‘Voor mij hangt het af van twee factoren. In hoeverre kunnen de openbare omroepen zich nog meer onderscheidend opstellen, en in welke mate krijgen zij van de overheid nog de vrijheid om dat te doen. Publieke omroepen kunnen in gevaar zijn als de overheid een traject uitstippelt waarbij de ­publieke omroep een speler in de marge wordt.’

Vorige week zei de Britse ­cultuurminister dat de BBC ­‘onderscheidende’ inhoud moet brengen. Versta: dingen die de commerciële zenders niet doen, of niet willen doen.

‘Het begrip “onderscheidend” kun je op twee manieren invullen. Voor de Britse overheid betekent “onderscheidend” inderdaad “minder”, en die focus zien we ook in Nederland. Maar je kunt ook onderscheidend zijn door de lat hoger te leggen. Ook bij ons zie je dat de kerntaken nieuws, duiding, cultuur en educatie zijn; entertainment is minder prioritair. Terwijl volgens mij de uitdaging is om te zorgen dat, áls je entertainment brengt, het de béste entertainmentprogramma’s zijn.’

Is het entertainment van de VRT voldoende onderscheidend?

‘Wat de VRT iets te veel heeft gedaan, is entertainment brengen en daar dan een educatief tintje aan proberen te geven. De schuur van de Scheire was een heel relevant programma, maar dat was ontspanning. De slimste mens is niet bedacht om duiding of educatie binnen te smokkelen, het was gewoon een goed format. De VRT kan daar de lat voor zichzelf nog wat hoger leggen. Al vind ik dat er wel grote stappen vooruit zijn gezet, en dat is misschien de verdienste van Olivier Goris (Eén-netmanager, red.) en de nieuwe wind die blaast bij Eén.’

En Canvas, valt dat ook weer in de plooi?

‘Het is te vroeg om dat te beoordelen. Ik ben wel bezorgd. Als de overheid zegt dat Canvas de kijkcijfers niet moet najagen maar op inhoud moet spelen, moet ze dat ook zo evalueren. En niet op het einde van de rit zeggen: we be­sparen op Canvas omdat ze minder kijkers hebben. Wat ik veel­belovend vind, is Canvas.be. Het is een platform dat het merk Canvas, dat nu een beetje in een niche zit, kan opentrekken als gids voor ­archiefmateriaal voor het onderwijs, als gids voor cultuur, voor ­diversiteit, mediawijsheid.’

Er is van politici heel wat ­kritiek op de werking van de nieuwsdienst geweest. Laat dat ­sporen na?

‘De periode van onderhandelingen voor zo’n beheersovereenkomst is ook in het buitenland heel emotioneel. Het gesprek wordt vaak teruggebracht tot anekdotiek. Wanneer is dat gevaarlijk? Als je met besparingen zit, en als de opdrachtgever met scherp op de omroep schiet. Het is nu belangrijk dat de VRT niet bang is, zichzelf niet gaat censureren. In Nederland hebben we gezien dat het sporen nalaat om de onderhandelingen zo scherp en emotioneel te voeren: de publieke omroep krijgt schrik van zijn opdracht­gever. Bij de BBC zien we net het omgekeerde: die omroep is krachtdadig aan het optreden tegen de politiek, zodat je bijna een patstelling krijgt.’

De VRT moet voortaan al haar fictie uitbesteden.

‘Dat is helemaal niet slecht. Maar als er meer extern wordt geproduceerd, moet de VRT wel een duidelijkere visie hebben op welke fictie ze nog wil, en hoe ze die wil programmeren en financieren. Willen we samenwerken met Telenet, of op termijn zelfs met Netflix? En hoe kunnen we ons beter orga­niseren zodat we meer kunnen exporteren?’

Een van de problemen is dat onze fictie wat onder de kerktoren blijft, met kleine budgetten en plaatselijke thema’s.

‘Dat klopt, een Borgen of een Killing heeft het dubbele budget van een Vlaamse fictiereeks. Maar de reeksen die het internationaal goed doen, zijn juist reeksen die vasthouden aan hun lokale identiteit. Het Deense aan Borgen zorgt ervoor dat de reeks zo geliefd is. Wij produceren in Vlaanderen heel wat tragikomedie, dat blijkt niet zo goed te reizen. Met thrillers of krimi’s gaat dat veel beter – kijk maar naar Salamander of Cordon. Ik denk wel dat we nu een beweging zien waarbij men ook in Vlaanderen groter gaat denken. Maar we moeten vooral niet heel krampachtig proberen om verhalen uit te denken die het in het buitenland goed zouden kunnen doen, want het is al bewezen dat zoiets niet werkt.’

Er werd veel gezegd dat de VRT ‘marktverstorend’ was door haar succes. Zal dat nu minder zo zijn?

‘Als ik de beheersovereenkomst goed interpreteer, is er nog altijd ruimte voor een sterke publieke omroep. Er is bijvoorbeeld niet geraakt aan radiofrequenties, MNM moet niet inbinden. De vraag is of de VRT met minder middelen nog even performant kan zijn. Het is afwachten of de omroep op termijn afkalft. De VRT moet sterk genoeg zijn als zij een hefboomfunctie moet spelen. Een VRT die aan de zijlijn staat, kan niet marktversterkend zijn.’