BENNO BARNARD IN DE STANDAARD VAN 04/11/2014 : HET IS WEL NUTTIG ALS DIE TAAL, MET MEER DAN TWINTIG MILJOEN SPREKERS, EN MEDE IN EUROPEES VERBAND, INDERDAAD GEMEENSCHAPPELIJK BLIJFT. BENNO BARNARD KWAM IN 2003 EN 2004 IN DE KLAS MET DE LEERLINGEN PRATEN.

In grote mate deel ik Barnards standpunt. Hij zou een toch wel vergelijkbare uitspraakslordigheid bij de Nederlanders mogen signaleren. Ik denk aan de uitspraak van de tweeklanken ei/ij en ou/au, maar zeker ook aan die van de medeklinkers s/z en f/v, die de eenheid en de verstaanbaarheid volstrekt niet bevordert.

04 november 2014 | Benno Barnard

Het Nederlands is een taal met vele kamers, schrijft Benno Barnard, en daar zitten mooie vertrekken bij. Maar laten we het gezamenlijk belang van alle taalgebruikers niet vergeten: een taal die door meer dan twintig miljoen mensen gesproken wordt, moet gemeenschappelijk blijven.

Wie? Schrijver. Geboren in Nederland, woont al jaren in Vlaanderen.

Wat? Ons onderwijs leert een veel te beperkte woordenschat en corrigeert tussentaal nauwelijks.

O hemel – ze zijn weer bezig. Eens in de zoveel tijd grijpt er een onderzoek of een enquête plaats waaruit blijkt dat de Vlaming liever anders spreekt en schrijft dan de Nederlander, dat hij gehecht is aan zijn somptueuze, volkseigen dialect, en dat het AN een relict is uit het verleden, toen de mensen nog onderdrukt werden door zoiets ondemocratisch als Normen en Regels en Voorbeelden uit het verafschuwde noorden.

Staat u mij toe dat ik streng ben. De kokende en verkavelende mens in deze contreien is zowel het ijverigste als het luiste schepsel dat ik ken. Inzake de Nederlandse taal betekent dit dat hij onverdroten de regels van de spelling uit het hoofd leert en gewapend met die kennis het Groot Dictee wint. In de salon van zijn geest treft men het zware meubilair van vroeger aan, het Franse buffet, de mystieke spiegel, de plechtstatige leunstoel. Maar daar komt hij zelden; liever zit hij in de keuken, op een krakkemikkige houten stoel, aan de formica tafel die uit een ander vroeger dateert.

Ach, u begrijpt mij niet, u denkt dat ik u beledigen wil.

Een grammaticaal gedrocht
Laat ik u dan maar echt beledigen: u, gemiddelde Vlaming met een behoorlijke schoolopleiding, bent te beroerd om behoorlijk Nederlands te leren. U leest amper; en nog minder leest u uw grote schrijvers van eertijds. U merkt het gallicisme in het vervolg van deze zin waarschijnlijk niet eens op, want u verdomt het uw patois eens en voor al te vervangen door de algemene cultuurtaal, met als gevolg dat uw hersens niet alert zijn en zich niet verwachten aan gallicismen … Met een op zichzelf benijdenswaardige koppigheid – een atavisme uit de periode van de landbouweconomie – weigert u te onthouden dat ‘van zij die …’ een grammaticaal gedrocht is. Intussen teemt de Taalunie dat zij niet regelgevend wenst op te treden, en dat een massaal gemaakte fout geen fout meer is.

Veegt u alstublieft het schuim van uw mond voordat u tegen mij begint te razen en tieren.

Nederlands is een huis met vele kamers. Er is niks tegen Vlaamse of Surinaamse woorden en uitdrukkingen die onze gemeenschappelijke taal verrijken, integendeel. Van het sensuele goesting (‘een broek vol’) tot het zinnenprikkelende ‘kuisvrouw’; van het theatrale ‘triestige plant’ tot het bonkige ‘en stoemelings’, dat een geniale improvisatiecultuur onthult – het behoort allemaal tot de weelde van het Nederlands. Maar het is natuurlijk wel nuttig als die taal, met meer dan twintig miljoen sprekers, en mede in Europees verband, inderdaad gemeenschappelijk blijft. Aan nog een Afrikaans hebben we weinig. U hoeft niet van Hollanders te houden; u mag hun tongval onmelodieus vinden en hun humor als niet-grappig ervaren – ook al zou het heilzaam voor uw taalgevoel en uw algemene ontwikkeling zijn als u de Statenbijbel, de brieven van Gerard Reve en de verhalen van Heer Bommel las. Geheel zoals u verkiest. Maar u doet er goed aan ons gezamenlijke belang in het oog te houden.

En uw eigen belang! Want djiezes, om mij maar eens hedendaags uit te drukken, al dat geouwehoer van die zogenaamde specialisten wijst op een buitengewoon reactionaire agenda. Ze lijken op antropologen in de wildernis van Borneo, die een interessante stam hebben ontdekt. Ze willen de Vlamingen, met hun cultuur van klagers-verkavelaars, behoeden voor de vernietigende invloed van de Hollandse beschaving. De taal van die kleine, provinciale, authentieke mensjes moet dringend geconserveerd worden. God verhoede dat hun emancipatie eindelijk voltooid zou raken!

In het kader van de historische onzekerheid en frustratie van de Vlamingen (vergeeft u mij de zoveelste veralgemening, dat kan nu eenmaal niet anders in dit bestek) verheerlijken kwade krachten het ‘volkseigen taalgebruik’, dat de Vlaming opsluit in de eigen schaduw. Iets dergelijks zou in een land als Frankrijk ondenkbaar zijn. Iedere Franse boer spreekt algemeen Frans en is daar trots op, ook al is hem dat met harde hand opgelegd door de Jakobijnse lekenrepubliek.

Tussentaaltje
Wat nu in Vlaanderen voor de zoveelste keer wordt voorgesteld, is nadrukkelijk anti-emancipatorisch. Reactionair – ik zei het al. Ik las dat 39 op de 40 masterstudenten de betekenis van dat woord niet kenden. Dat wijst op twee dingen: dat er veel te veel masterstudenten zijn, en dat ons zo geroemde onderwijs faalt. De bewonderenswaardige leraren niet te na gesproken, de leraren die dagelijks tegen de bierkaai vechten, leert dat onderwijs een veel te beperkte woordenschat aan, corrigeert het dat armetierige tussentaaltje nauwelijks en laat het toekomstige universiteitsstudenten zelden kennismaken met de grote klassieke boeken van Noord en Zuid.

Reactie's