Sores, sjtetl, sjlemazzel…Jiddisch uit TEVJE DE MELKBOER – recensie in SdL 23 jan. -inspiratiebron voor ANATEVKA of FIDDLER ON THE ROOF én voor IF I WERE A RICH MAN. In 1996 woonden Maerlant-eth.-lln. in het Berlijnse Metropoltheater de musical ANATEVKA bij.

SORES: Jiddisch (en Nederlands) voor ‘misère’

SJTETL: Jiddisch (en Nederlands) voor kleine, joodse gemeente (in Oost-Europa)

SJLEMAZZEL: Jiddisch (en Nederlands) voor pech(vogel)

Jiddisch is een in de middeleeuwen bij joden uit Hebreeuws en Duits (met Romaanse en Slavische elementen) ontstane taal, die ook bij de joodse, Russische schrijver SJOLEN ALECHEM (1859-1916) zo sympathiek en spontaan overkwam dat hij het boven het voorname Hebreeuws verkoos voor zijn roman TEVJE DE MELKBOER.

(Jiddisch ‘alechem’ betekent ‘de vrede zij met u’

Van de opnieuw in het Nederlands uitgegeven roman staat in De Standaard der Letteren van dit weekend een zeer lezenswaardige recensie van Alexandra Devos.

Het gaat over Tevje, een arme melkboer, van wie drie dochters niet het door hem gewenste huwelijkspad (de door hem verlangde huwelijkspartner) kiezen. Tevje (en ook Alechem) vluchtte na de Kievse pogroms naar Amerika.

En wie kent niet het aan God gerichte liedje IF I WERE A RICH MAN uit de musical FIDDLER OF THE ROOF (Nederlandse en Duitse versie heten ANATEVKA, zoals de naam van het sjtetl (= stadje).

In 1996 gingen Maerlant-atheneumleerlingen in Berlijn in het Metropoltheater kijken en luisteren naar de musical, waarvan de inhoud wel eens afwijkt van de roman. Ze genoten er wel van en van ‘Wenn ich einmal reich wär’. Het gebouw heet eigenlijk Admiralspalast.

1991